Αρχαία Ελτυνία

Η αρχαία πόλη Ελτυνία, Έλτυνα ή Ελτυναία ήταν διάσπαρτα κτισμένη στο σημερινό κάμπο των Πεζών, αλλά ο κύριος πυρήνας της πιθανότατα βρισκόταν στην περιοχή που είναι κτισμένο σήμερα το χωριό Κουνάβοι. Κύρια ασχολία των κατοίκων της ήταν η αμπελουργία και η οινοποιία, που εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να αποτελεί βασικό τομέα της τοπικής οικονομίας.

Archaeological Museum of Crete -
The plate of Kounavi -
photo Milopotamitaki AikateriniΠηγή: Αρχαία Ελτυνία - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης cretanbeaches.com
https://www.cretanbeaches.com/el/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF%CE%B9/%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AE/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CF%84%CF%85%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CE%B9Πηγή: Αρχαία Ελτυνία - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης cretanbeaches.com
https://www.cretanbeaches.com/el/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF%CE%B9/%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AE/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CF%84%CF%85%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CE%B9

Η ονομασία της πόλης επιβεβαιώθηκε το 1918, όταν κατά τη διάρκεια διάνοιξης δρόμου, βρέθηκε πλάκα του 6ου αιώνα π.Χ. με βουστροφηδόν γραφή και τη λέξη «ΕΛΤΥΝΙΟΥΣΙ» που αναφέρεται στους κατοίκους της Ελτυνίας. Έκτοτε βρέθηκαν αποσπασματικά ίχνη της πόλης σε διάφορα σημεία και γι' αυτό δεν υπάρχει οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος, παρά διάσπαρτες θέσεις. Το πιο γνωστό σημείο για να δει κάποιος είναι το νεκροταφείο στους Βαθειάδες με το μοναδικό θολωτό τάφο της Γεωμετρικής Εποχής στη βόρεια Κρήτη, σχεδόν πάνω στο δρόμο για τα Πεζά.

Archaeological Museum of Heraklion - Findings from Eltyna Πηγή: Αρχαία Ελτυνία - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης cretanbeaches.com
https://www.cretanbeaches.com/el/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF%CE%B9/%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AE/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CF%84%CF%85%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CE%B9

Η Ελτυνία έλαβε μέρος στη συμμαχία των τριάντα Κρητικών Πόλεων με το βασιλιά της Περγάμου, Ευμένη Β,' το 183 π.Χ. ως αυτόνομη πόλη. Στα 259-250 π.Χ., οι «Ελευτυνιείς» συνυπέγραψαν τη συνθήκη Κνωσού-Μιλήτου, ενώ η πόλη τους συμπεριλήφθηκε σε ψήφισμα της Μαγνησίας του Μαιάνδρου, των αρχών του 2ου αι. π.Χ. Η πόλη σχεδόν πάντα βρισκόταν υπό την ηγεμονία της πανίσχυρης κοντινής Κνωσού και γι' αυτό δεν έκοβε δικό της νόμισμα.

Archaeological Museum of Heraklion - Plate mentioning phoenecean languageΠηγή: Αρχαία Ελτυνία - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης cretanbeaches.com
https://www.cretanbeaches.com/el/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF%CE%B9/%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AE/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CF%84%CF%85%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CE%B9

Στην Ελτυνία έχουν εντοπιστεί δωρικοί κίονες και κιονόκρανα, επιγραφές, κεραμικά, ενώ στο νεκροταφείο εντοπίστηκαν 16 τάφοι με διάφορα αντικείμενα όπως αγγεία, όπλα, χρυσά και ασημένια δακτυλίδια. Κοντά στο νεκροταφείο εντοπίστηκε η επιτύμβια «Στήλη των Κουνάβων» του 5ου-6ου αιώνα π.Χ. που απεικονίζει τη νεκρή κοπέλα να κρατάει στεφάνι με σφαιρίδια και ένα λουλούδι. Ανάμεσα στα πήλινα ευρήματα ξεχωρίζει ένα πήλινο λεκανοειδές σκεύος με κατσίκες και πτηνά στο χείλος, ένα μεγάλο πτηνό στο κέντρο και μια γυναίκα που θρηνεί καθιστή στο τοίχωμα. Τα ζώα και τα πτηνά φαίνεται ότι αποτελούν την ιδεατή αναπαράσταση του παραδείσου, το κεντρικό πτηνό συμβολίζει τη ψυχή του νεκρού και η γυναίκα αποτυπώνει την απόγνωση μπροστά το θάνατο.

Archaeological Museum of Heraklion - the mourning woman and a bird surrounded by goats and birdsΠηγή: Αρχαία Ελτυνία - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης cretanbeaches.com
https://www.cretanbeaches.com/el/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF%CE%B9/%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AE/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CF%84%CF%85%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CE%B9

Επίσης εξαιρετικής σημασίας είναι η επιγραφή νομικού περιεχομένου του 7ου-6ου αιώνα π.Χ. που εντοπίστηκε το 1993 κοντά στο νεκροφείο και αναφέρεται σε οικονομικές συναλλαγές. Η σημασία της έγκειται στο ότι περιλαμβάνει την παλαιότερη γνωστή αναφορά στο ελληνικό αλφάβητο με τον όρο «ποινηκήια», δηλαδή «φοινικικά» γράμματα, αποτυπώνοντας για πρώτη φορά σε επιγραφή τη μαρτυρία ότι το ελληνικό αλφάβητο προέρχεται από το φοινικικό.

Archaeological Museum of Heraklion -
Various object from Heraklion prefecture- Eltyna includedΠηγή: Αρχαία Ελτυνία - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης cretanbeaches.com
https://www.cretanbeaches.com/el/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF%CE%B9/%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AE/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CF%84%CF%85%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CE%B9

Cemetery of Eltynia at VathiadesΠηγή: Αρχαία Ελτυνία - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης cretanbeaches.com
https://www.cretanbeaches.com/el/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%82/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF%CE%B9/%CE%BA%CE%BB%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%BF%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%AE-%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AE/%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%B1%CE%AF%CE%B1-%CE%B5%CE%BB%CF%84%CF%85%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CE%BA%CE%BF%CF%85%CE%BD%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CE%B9

Objects from Eltyna

Πηγή: Αρχαία Ελτυνία - Ταξιδιωτικός Οδηγός Κρήτης cretanbeaches.com

ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΚΟΥΝΑΒΟΙ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ

Οι  Κουνάβοι  είναι χωριό και πρώην κοινότητα στην επαρχία Πεδιάδος, και ανήκει στον Δήμο Αρχανών Αστερουσίων. 15 χλμ. από το Ηράκλειο, την πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού της Κρήτης. Βρίσκεται στην τοποθεσία της μινωικής πόλης Ελτυνία. σε μικρή κοιλάδα, νότια του υψώματος Κακή Ράχη (υψ. 336 μ.).

Κατά την ελληνική απογραφή 2001 αριθμούσε 857 κατοίκους. Οι κάτοικοι ασχολούνται με την ελαιοκομία και με την αμπελουργία. Παράγονται σταφίδα, επιτραπέζια σταφύλια και λάδι. Μεταξύ άλλων, στο χωριό λειτουργούν Δημοτικό Σχολείο και νηπιαγωγείο. Μέσα στο χωριό βρίσκονται τρεις ιεροί ναοί: ο τρίκλιτος βυζαντινός ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, Αγίου Νικολάου και Αγίου Δημητρίου, ο Άγιος Γεώργιος (ή Αποχαλικιάς) και η Κοίμηση της Θεοτόκου. Από τους προαναφερθέντες ναούς, ο τρίκλιτος οικοδομήθηκε από πέντε άγαμες αδερφές, σύμφωνα με την παράδοση, Καθεμιά τους έκτισε και από έναν τρούλο. Τα υπολείμματα των οικοδομικών υλικών (χαλίκια) χρησιμοποιήθηκαν για το κτίσιμο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου. Περίπου 300 μ. από τον οικισμό σε γραφική τοποθεσία μέσα σε αμπελώνες βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα, η οποία πανηγυρίζει στις 27 Ιουλίου.

Στη θέση Ζάγουρας έχουν βρεθεί μεγάλα κτήρια με ξεστή λιθοδομή, όπου βρέθηκαν όστρακα που χρονολογούνται από την ελληνική εποχή. Κοντά στον ακατοίκητο σήμερα οικισμό Ζαγουριάνοι ανακαλύφθηκαν το 1918 κατά τη διάρκεια εργασιών οδοποιίας κτίσματα και κιονόκρανα δωρικού ρυθμού, όπως επίσης και ενεπίγραφη πλάκα του 6ου αιώνα π.Χ. με γράμματα βουστροφηδόν, τεμάχιο νόμου για τα σπίτια, που ανήκει στη Μεγάλη Επιγραφή της Γόρτυνας. Από την τελευταία επιβεβαιώνεται ότι στη θέση του σημερινού οικισμού βρισκόταν η αρχαία πόλη Έλτυνα ή Ελτυναία  Στη θέση Σκεντέρι βρέθηκαν πήλινα αναθηματικά πλακίδια με ανάγλυφη παράσταση που παριστάνει έφιππο πολεμιστή που καταβάλλει δράκοντα και θυμίζει έντονα τον Άγιο Γεώργιο. Χρονολογείται από τα ελληνιστικά χρόνια

Ο οικισμός αναγράφεται το 1212 Scovavi και Cunavo. O Barozzi τον αναφέρει ορθά Cunavus, ενώ το 1583 στην απογραφή του Καστροφύλακααναφέρεται Cunagus με 205 κατοίκους. Σε συμβόλαιο του 1271 βρίσκουμε το όνομα Conave

Όταν οι Κουνάβοι ήταν κοινότητα, σε αυτήν υπαγόταν και ο οικισμός Κώμες, στα νοτιοανατολικά του χωριού, σε υψόμετρο 370 μ. Το τοπωνύμιο το βρίσκουμε και σε συμβόλαιο του1271. Στο Κ94 του Καστροφύλακα αναφέρεται Comes με 82 κατοίκους το 1583. Ένας ακόμα οικισμός, ακατοίκητος πια, που υπαγόταν στην κοινότητα Κουνάβων ήταν οι Ζαγουριάνοι, σε υψόμετρο 350 μ. Κατά την Ενετοκρατία ήταν μεγαλύτερος οικισμός από τους Κουνάβους. Στα τέλη του 16ου αιώνα είχε 284 κατοίκους και το όνομα Gaidurianus. Σε όλους αυτούς τους οικισμούς κατά την Τουρκοκρατία οι κάτοικοι ήταν κυρίως Τούρκοι.

ΠΗΓΗ - ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

ΦΩΤ - ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΝΝΑΡΑΚΗΣ

ΑΞΙΖΕΙ ΜΙΑ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΚΟΥΝΑΒΟΙ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΡΧΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΟΥΣΙΩΝ

ΚΟΥΝΑΒΟΙ ΠΕΔΙΑΔΟΣ - ΝΟΜΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ

Οι Κουνάβοι είναι χωριό και πρώην κοινότητα στην επαρχία Πεδιάδος, 15 χλμ. από το Ηράκλειο, την πρωτεύουσα του ομώνυμου νομού της Κρήτης. Βρίσκεται στην τοποθεσία της μινωικής πόλης Ελτυνία. σε μικρή κοιλάδα, νότια του υψώματος Κακή Ράχη (υψ. 336 μ.).

Κατά την ελληνική απογραφή 2001 αριθμούσε 857 κατοίκους. Οι κάτοικοι ασχολούνται με την ελαιοκομία και με την αμπελουργία. Παράγονται σταφίδα, επιτραπέζια σταφύλια και λάδι. Μεταξύ άλλων, στο χωριό λειτουργούν Δημοτικό Σχολείο και νηπιαγωγείο. Μέσα στο χωριό βρίσκονται τρεις ιεροί ναοί: ο τρίκλιτος βυζαντινός ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, Αγίου Νικολάου και Αγίου Δημητρίου, ο Άγιος Γεώργιος (ή Αποχαλικιάς) και η Κοίμηση της Θεοτόκου. Από τους προαναφερθέντες ναούς, ο τρίκλιτος οικοδομήθηκε από πέντε άγαμες αδερφές, σύμφωνα με την παράδοση, Καθεμιά τους έκτισε και από έναν τρούλο. Τα υπολείμματα των οικοδομικών υλικών (χαλίκια) χρησιμοποιήθηκαν για το κτίσιμο της εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου. Περίπου 300 μ. από τον οικισμό σε γραφική τοποθεσία μέσα σε αμπελώνες βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα, η οποία πανηγυρίζει στις 27 Ιουλίου.

Στη θέση Ζάγουρας έχουν βρεθεί μεγάλα κτήρια με ξεστή λιθοδομή, όπου βρέθηκαν όστρακα που χρονολογούνται από την ελληνική εποχή. Κοντά στον ακατοίκητο σήμερα οικισμό Ζαγουριάνοι ανακαλύφθηκαν το 1918 κατά τη διάρκεια εργασιών οδοποιίας κτίσματα και κιονόκρανα δωρικού ρυθμού, όπως επίσης και ενεπίγραφη πλάκα του 6ου αιώνα π.Χ. με γράμματα βουστροφηδόν, τεμάχιο νόμου για τα σπίτια, που ανήκει στη Μεγάλη Επιγραφή της Γόρτυνας. Από την τελευταία επιβεβαιώνεται ότι στη θέση του σημερινού οικισμού βρισκόταν η αρχαία πόλη Έλτυνα ή Ελτυναία Στη θέση Σκεντέρι βρέθηκαν πήλινα αναθηματικά πλακίδια με ανάγλυφη παράσταση που παριστάνει έφιππο πολεμιστή που καταβάλλει δράκοντα και θυμίζει έντονα τον Άγιο Γεώργιο. Χρονολογείται από τα ελληνιστικά χρόνια

Ο οικισμός αναγράφεται το 1212 Scovavi και Cunavo. O Barozzi τον αναφέρει ορθά Cunavus, ενώ το 1583 στην απογραφή του Καστροφύλακααναφέρεται Cunagus με 205 κατοίκους. Σε συμβόλαιο του 1271 βρίσκουμε το όνομα Conave

Όταν οι Κουνάβοι ήταν κοινότητα, σε αυτήν υπαγόταν και ο οικισμός Κώμες, στα νοτιοανατολικά του χωριού, σε υψόμετρο 370 μ. Το τοπωνύμιο το βρίσκουμε και σε συμβόλαιο του1271. Στο Κ94 του Καστροφύλακα αναφέρεται Comes με 82 κατοίκους το 1583. Ένας ακόμα οικισμός, ακατοίκητος πια, που υπαγόταν στην κοινότητα Κουνάβων ήταν οι Ζαγουριάνοι, σε υψόμετρο 350 μ. Κατά την Ενετοκρατία ήταν μεγαλύτερος οικισμός από τους Κουνάβους. Στα τέλη του 16ου αιώνα είχε 284 κατοίκους και το όνομα Gaidurianus. Σε όλους αυτούς τους οικισμούς κατά την Τουρκοκρατία οι κάτοικοι ήταν κυρίως Τούρκοι.

ΠΗΓΗ - ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

ΦΩΤ - ΑΝΤΩΝΗΣ ΓΕΝΝΑΡΑΚΗΣ

Αναρτήθηκε από ΚΡΗΤΗ ΠΟΛΕΙΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΑ